Γερμανικές δυνάμεις διαλύουν το εβραϊκό Γκέτο της Κρακοβίας και εκτοπίζουν τον πληθυσμό σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου χιλιάδες εξοντώνονται συστηματικά. Αυτό αποτελούσε μέρος μόνο της ναζιστικής πολιτικής, για εκκαθάριση της Πολωνίας από τον πολυπληθή εβραϊκό πληθυσμό της.
Η Κρακοβία είναι μια από τις αρχαίες πόλεις της βόρειας Ευρώπης με ιστορία δέκα περίπου αιώνων ενώ αποτελούσε και την πρωτεύουσα του Πολωνικού βασιλείου μέχρι τον 17ο αιώνα. Κομβικό κέντρο εμπορίου και μεταφορών, συγκέντρωσε μεγάλο πλούτο και από τον 13ο αιώνα είχε μια σφύζουσα εβραϊκή κοινότητα, περίπου 70-80 χιλιάδων, που αντιστοιχούσαν στον ένα τρίτο του πληθυσμού της. Μετά την γερμανική εισβολή στην Πολωνία, τον Σεπτέμβριο του 1939, οι ναζιστικές αρχές έθεσαν σε εφαρμογή περιορισμούς στην κυκλοφορία και δραστηριότητα των Εβραίων κατοίκων της Κρακοβίας ενώ από τον Νοέμβριο εφαρμόστηκαν οι αντισημιτικοί νόμοι του Ράιχ, που περιλάμβαναν την υποχρεωτική χρήση του άστρου του Δαυίδ στον ρουχισμό τους.
Από το 1940, οι λίστες με τους εβραϊκού θρησκεύματος Πολωνούς ήταν έτοιμες και ο νέος κυβερνήτης της χώρας, Χανς Φρανκ, προέκρινε την “φυλετική εκκαθάριση”, εκτοπίζοντας 50.000 Εβραίους από την Κρακοβία, ενθαρρύνοντάς τους μάλιστα να απομακρυνθούν με δικά τους μέσα. Τον Νοέμβριο του 1941, οι εβραϊκοί πληθυσμοί άρχισαν να εκτοπίζονται αναγκαστικά σε περίκλειστες συνοικίες, που φρουρούνταν από άνδρες της Πολωνικής αστυνομίας και της Γερμανικής Schutzpolizei, ενώ αστυνομεύονταν στο εσωτερικό τους από τμήματα εβραϊκής πολιτοφυλακής.
Οι συνοικίες- που σύντομα θα χαρακτηρίζονταν από μια μεσαιωνική λέξη που στη Βενετία δήλωνε τον αστικό περιορισμό, το γκέτο – ήταν ένα προσωρινό μέτρο για εργαζομένους στη βιομηχανία που δεν μπορούσαν να εκτοπιστούν άμεσα, χωρίς να διαταραχθεί η παραγωγή. Το Γκέτο όμως της Κρακοβίας ήταν το μεγαλύτερο από τα πέντε μεγάλα “αστικά στρατόπεδα” που οργανώθηκαν στην Πολωνία.
Από τις αρχές του 1942, όλοι οι Εβραίοι της ευρύτερης περιοχής της Κρακοβίας μετακινήθηκαν στο Γκέτο και στριμώχτηκαν μαζί με τους 16.000 ήδη εγκλείστους. Από τον Ιούνιο, ξεκίνησε η συστηματική αποστολή προς στρατόπεδα συγκέντρωσης της ευρύτερης περιοχής. Κάπου 11.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν μέσα στους επόμενους εννέα μήνες.
Η συστηματικότητα της επιχείρησης ήταν αντίστοιχη των οδηγιών του πρωτοκόλλου του Wannsee για την “Τελική Λύση του Εβραϊκού Ζητήματος”, όπου περιγραφόταν η συστηματική εξόντωση του εβραϊκού πληθυσμού της κατεχόμενης Ευρώπης. Οι Εβραίοι εκτοπίζονταν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες: σε εκείνους που ήταν ικανοί για εργασία και σε όλους τους άλλους.
Η πρώτη κατηγορία πήγαινε σε καταναγκαστική εργασία, όπου οι κακουχίες και η σκληρή μεταχείριση σύντομα οδηγούσαν τους περισσότερους στο θάνατο. Η δεύτερη κατηγορία, γέροι, ασθενείς, ανειδίκευτοι προωθούνταν άμεσα για εξόντωση. Το Γκέτο της Κρακοβίας ήταν ήδη διαχωρισμένο σε Α και Β μέρη, ως πρόβλεψη για ακριβώς αυτή την κτηνώδη επιλογή.
Την 13η Μαρτίου 1943, έλαβε χώρα η τελευταία πράξη της οριστικής διάλυσης του Γκέτο της Κρακοβίας. Το πρωί, δυνάμεις των SS και της γερμανικής αστυνομίας, εισήλθαν στο Γκέτο Α και ξεκίνησαν την βίαιη συγκέντρωση του πληθυσμού στην πλατεία. Οι γερμανικές δυνάμεις, ήταν υπό τη γενική διοίκηση του επικεφαλής της αστυνομίας και των SS στην Κρακοβία, του Γιούλιαν Σέρνερ (Julian Scherner).
Η επιχείρηση έλαβε το όνομα του πρώην επικεφαλής του κεντρικού Γραφείου Ασφαλείας του Ράιχ, Ράινχαρντ Χάιντριχ (Reinhard Heydrich) που είχε δολοφονηθεί από Τσέχους πράκτορες των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών. Η επιχείρηση Ράινχαρντ ήταν η γενικότερη δράση εκκαθάρισης των εβραϊκών θυλάκων στην Πολωνία και είχε ξεκινήσει ένα χρόνο πριν, το Μάρτιο του 1942, αλλά κορυφώθηκε στα μέσα Μαρτίου του 1943 με την διάλυση των Γκέτο. Οι επιμέρους επιχειρήσεις αποκαλούνταν “δράσεις” ανά περιοχή (π.χ. Sonderaktion/Aktion Krakau).
Μέσα σε τρεις μέρες, οι ναζιστικές αρχές θα συγκεντρώσουν και θα μετακινήσουν δια της βίας όσους εγκλείστους είχαν απομείνει εντός του Γκέτο, αναθέτοντας κατόπιν στις πολωνικές αρχές την καταστροφή των οικισμάτων και την ενσωμάτωσή τους στον αστικό ιστό. Σχεδόν 10.000 Εβραίοι ζούσαν στις αρχές Μαρτίου του 1943 στο Γκέτο της Κρακοβίας. Από αυτούς, 8.000 περίπου μετακινήθηκαν στα στρατόπεδα του Płaszów και του Auschwitz. Επιπλέον, 2.000 άτομα που προσπάθησαν να κρυφτούν, να δραπετεύσουν καή απλά θεωρήθηκαν πολύ ασθενή ή ανίκανα για μετακίνηση, εκτελέστηκαν επιτόπου από μέλη των SS και της γερμανικής αστυνομίας.
Συνολικά, πάνω από 2,5 εκατομμύρια Εβραίοι εξοντώθηκαν στην Πολωνία, τη χώρα με τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη συγκέντρωση εβραϊκών πληθυσμών στην κατεχόμενη Ευρώπη.
