Το ίδιο βράδυ που η Βρετανική Εντολή στην Παλαιστίνη έληγε, το Συμβούλιο του Λαού του Ισραήλ εξέδιδε την ανακοίνωση της ανεξαρτησίας του κράτους του Ισραήλ.
Πρόκειται για την κορύφωση μιας προσπάθειας που για τη διεθνή κοινότητα κράτησε σχεδόν δύο χρόνια, για το παγκόσμιο Σιωνιστικό Κίνημα τριάντα αλλά στη συνείδηση του λαού του Ισραήλ ξεκίνησε σχεδόν 20 αιώνες πριν με την καταστροφή του Ναού του Σολομώντος από τους Ρωμαίους και τη διασπορά των Εβραίων στα πέρατα της γης.
Οι ρίζες της αυτοδιάθεσης του εβραϊκού λαού σε μια δική τους χώρα με την ενεργοποίηση της εβραϊκής διασποράς και την καλλιέργεια της «επιστροφής» στη γη των πατέρων τους αποδίδεται στον οραματιστή Θεόδωρο Χερστλ (Theodor Herzl). Δικηγόρος και δημοσιογράφος από την εβραϊκή κοινότητας της Αυστρουγγαρίας ο Χερστλ επηρεάστηκε από το πνεύμα αντισημιτισμού του 19ου αιώνα, ιδίως γύρω από την υπόθεση Ντρέϋφους στη Γαλλία, θέτοντας το ζήτημα δημιουργίας εβραϊκού κράτους το 1896 στο ομώνυμο φυλλάδιο, Der Judenstaat.
Το επόμενο κι όλας έτος, ίδρυσε στη Βασιλεία της Ελβετίας την Σιωνιστική Οργάνωση εκκινώντας σειρά διπλωματικών επαφών για την δημιουργία μιας κρατικής οντότητας για τους απανταχού Εβραίους. Μετά από ανεπιτυχείς επαφές με τον Γερμανό κάιζερ Γουλλιέλμο τον Β΄ και τον Οθωμανό σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ τον Β΄, ο Χερτσλ βρήκε ευήκωα ώτα στη Βρετανία το 1903, με την παρουσίαση του «Σχεδίου Ουγκάντα», για την ίδρυση ενός εβραϊκού κράτους στην Βρετανική Ανατολική Αφρική, σχέδιο που υποστήριξε και ο υπουργός αποικιών σερ Τζόζεφ Τσάμπερλεην.
Με τον θάνατο του Χερτσλ, η πορεία του Σιωνιστικού κινήματος κατευθύνθηκε προς τη δημιουργία ενός εβραϊκού κράτους στα αρχαία εδάφη των βασιλείων του Ιούδα και του Ισραήλ που συνέπιπταν με την περιοχή της αραβικής Παλαιστίνης και συνοδεύτηκε από μεγάλα κύματα νεοαποικισμού των εδαφών αυτών από Εβραίους της Ευρώπης ήδη από το 1880. Η πορεία του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, έφερε την Παλαιστινιακή ακτή υπό βρετανικό έλεγχο το 1917, χρονιά που το Σιωνιστικό Κίνημα πέτυχε την πρώτη υπόσχεση δημιουργίας εθνικού εβραϊκού κράτους στην περιοχή «χωρίς όμως να επηρεάσει ή θίξει τα πολιτικά και θρησκευτικά δικαιώματα των υπαρχόντων μη-εβραϊκών πληθυσμών στην Παλαιστίνη, ή ομοίως τα δικαιώματα και την πολιτική θέση των Εβραίων σε άλλες χώρες».
Η παραπάνω θέση, που έτυχε της αναγνώρισης του Βρετανού υπουργού εξωτερικών Άρθουρ Μπάλφουρ, έμεινε γνωστή ως «Διακήρυξη Μπάλφουρ» και αποτέλεσε τον χάρτη δημιουργίας του εβραϊκού κράτους στις επόμενες τρεις δεκαετίες αλλά και πηγή αναταραχών. Περιοχή υπό Βρετανική Εποπτεία, από το 1920 ως το 1947, η Παλαιστίνη αποτέλεσε έδαφος προστριβών μεταξύ των Αράβων που κατοικούσαν στην περιοχή και των Εβραίων της διασποράς που συνέχισαν να έρχονται, ιδίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η περιοχή γνώρισε δύο περιόδους αναταραχών, την Αραβική Εξέγερση του 1936-1939 που είδε τη σύγκρουση μεταξύ της Αραβικής κοινότητας (Ύπατη Αραβική Επιτροπή, Κεντρική Επιτροπή Εθνικής Τζιχάντ της Παλαιστίνης) με την Βρετανική Αρμοστεία και τις Εβραϊκές Οργανώσεις (Αστυνομία Εβραϊκών Καταυλισμών, Χαγκανά, Ιργκούν) και τον «Παλαιστινιακό Εμφύλιο» του 1947-1948 που ξέσπασε ως αποτέλεσμα της απόφασης των Ηνωμένων Εθνών για διαμοιρασμό της Παλαιστίνης. Και στις δύο περιπτώσεις, οι αραβικές δυνάμεις κατεστάλησαν και η εβραϊκή πλευρά βγήκε ισχυροποιημένη.
Γεγονός ήταν ότι η περιοχή της Παλαιστίνης αποτέλεσε κοιτίδα όχι μόνον των τριών μεγάλων ιστορικών θρησκειών (Ιουδαϊσμού, Χριστιανισμού και Ισλάμ) αλλά και πολλών διαφορετικών φυλετικά και πολιτισμικά βασιλείων, που όμως ισοπεδώνονταν από μεγαλύτερες αυτοκρατορίες (Ασσυρίων, Αιγυπτίων, Περσών, Ρωμαίων, Χριστιανών Ρωμαίων, Αράβων, Χριστιανών Φράγκων και Οθωμανών), που χώριζαν την περιοχή σε επαρχίες χωρίς ευαισθησία για την εθνική και φυλετική ειρήνη υπόψην τους. Σαν αποτέλεσμα, οι συνειδήσεις καταπιέζονταν, οι έχθρες και ο ανταγωνισμός σιγόβραζαν και η πικρία που δεν έβρισκε διέξοδο και λύση διαιωνιζόταν.
Στις 29 Νοεμβρίου του 1947, σε μια από τις πρώτες πράξεις της ως οργάνου διεθνούς διαιτησίας, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφάσισε την ίδρυση δύο κρατών στην περιοχή της Παλαιστίνης, ενός αραβικού και ενός εβραϊκού. Στο Εβραϊκό Κράτος επιδικαζόταν το 54% της χώρας, κυρίως της ερημικής υπαίθρου, ενώ στο Αραβικό Κράτος το 43% που περιλάμβανε προσβάσεις σε εύφορη γη, νερό και μεγάλες ιστορικές πόλεις. Η Ιερουσαλήμ μόνο, λόγω της τεράστιας σημασίας της και για τα δύο κράτη, θα παρέμενε σε διεθνή έλεγχο, προσβάσιμη και όλους.
33 χώρες ψήφισαν υπέρ της απόφασης 181 (ΙΙ), μεταξύ τους οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση, και άλλες 13 χώρες ψήφισαν κατά (μεταξύ τους όλα τα αραβικά κράτη και η Ελλάδα) ενώ άλλες 10 ψήφισαν «παρών». Ακολούθησε κύμα βίας και αντιδράσεων που κορυφώθηκαν με τoν «Παλαιστινιακό Εμφύλιο», την ένοπλη βία που ξέσπασε μεταξύ των δύο κοινοτήτων καθώς οι υπηρεσίες και δυνάμεις της Βρετανικής Αρμοστείας αποχωρούσαν. Χαρακτηριστικά, το σχέδιο διαμοιρασμού της Παλαιστίνης απορρίφθηκε τόσο από τους εξτρεμιστές Σιωνιστές (όπως η οργάνωση Ιργκούν) όσο κι από την αραβική ηγεσία στη μορφή του μεγάλου μουφτή της Ιερουσαλήμ που κάλεσε τους Άραβες να εξαλείψουν τους Σιωνιστές.
Μετά από σκληρές μάχες και συγκρούσεις διάρκειας έξι μηνών, στις οποίες κυριάρχησαν οι εβραϊκές ένοπλες οργανώσεις, η βρετανική εντολή στην Παλαιστίνη έκλεισε στις 14 Μαΐου του 1948. Στις 4 το μεσημέρι, ο Νταβίντ Μπεν Γκουριόν, μέχρι τότε πρόεδρος της Εβραϊκής Υπηρεσίας για την Παλαιστίνη, ανακοίνωσε από την αίθουσα εκδηλώσεων του Μουσείου Τέχνης του Τελ Αβίβ την ίδρυση ενός εβραϊκού κράτους στη Γη του Ισραήλ (Eretz-Israel). Το νέο κράτος δανειζόταν το όνομά του από ιστορικό βασίλειο του Ισραήλ και έκανε έκκληση στο φυσικό και ιστορικό δικαίωμα του λαού των Εβραίων να αναλάβει την τύχη του, όπως όλα τα ελεύθερα έθνη. Η ιστορική ανακοίνωση αποτελεί την γενέθλιο ημέρα του σύγχρονου κράτους του Ισραήλ, που έλαβε το σύμβολο του άστρου του Δαυίδ και βασίστηκε στην παράδοση του Σιωνιστικού Κινήματος.
Μια μέρα μετά, στις 15 Μαΐου 1948, οι αραβικές χώρες της Αιγύπτου, της Ιορδανίας, του Λιβάνου, του Ιράκ, την Υεμένης, της Σαουδικής Αραβίας και της Συρίας επιτέθηκαν εναντίον του νεοσύστατου κράτους σε μια προσπάθεια να το καταπνίξουν εν τη γενέσει του. Αυτό σηματοδοτούσε την έναρξη του Πρώτου Αραβο-Ισραηλινού πολέμου, που θα μετέτρεπε έτσι μια μετα-αποικιακή φυλετική αναταραχή σε περιφερειακή σύγκρουση.
Ο Αραβο-Ισραηλινός πόλεμος του 1948 θα διαρκούσε άλλους δέκα περίπου μήνες, μέχρι τον Μάρτιο του 1949, και θα έληγε και πάλι με νίκη των Ισραηλινών. Στο τέλος του πολέμου το νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ έφτασε να ελέγχει το 78% των εδαφών της τέως Παλαιστινιακής Εντολής προκαλώντας ένα μεγάλο μεταναστευτικό ρεύμα μεταξύ των αραβικών πληθυσμών που έφτασε τους 700.000 ανθρώπους οι οποίοι θα κατέφευγαν κυρίως στα εδάφη των ομόρων αραβικών κρατών. Ο κύκλος του μίσους, ωστόσο, και των συγκρούσεων δεν είχε κλείσει ακόμα.
