ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 25 Αυγούστου 1940: Η “νύχτα των Μάγιερ”, η RAF χτυπά στην καρδιά του Ράιχ

Τον Σεπτέμβριο του 1939, καθώς ο γερμανικός στρατός ορμούσε στην Πολωνία, οι σύμμαχοί της τελευταίας, Γαλλία και Βρετανία, κήρυσσαν τον πόλεμο στο Βερολίνο. Ο αναβρασμός ήταν μεγάλος καθώς μόλις είκοσι χρόνια είχαν περάσει από το τέλος του Μεγάλου Πολέμου και οι μνήμες όλων ήταν ακόμα νωπές. Ιδιαίτερα ανήσυχοι ήταν οι κάτοικοι της περιοχής του Ρουρ, που συγκέντρωνε μεγάλο μέρος της βιομηχανίας της νέας ενοποιημένης Γερμανίας. Η περιοχή τελούσε υπό γαλλική κατοχή και διοίκηση και είχε μόλις πρόσφατα επανενταχθεί στον κορμό του γερμανικού Ράιχ. Τώρα, με την κήρυξη του πολέμου η ανασφάλεια εντεινόταν καθώς η περιοχή βρισκόταν μέσα στην εμβέλεια των γαλλο-βρετανικών βομβαρδιστικών. Ο μόνος που δεν φαινόταν να ανησυχεί ήταν ο στρατάρχης της αεροπορίας, Χέρμαν Γκέρινγκ: “Κανένα (ξένο) βομβαρδιστικό δεν θα φτάσει το Ρουρ”, διαβεβαιώνοντας τους πάντες για την ισχύ της Luftwaffe. “Αν έστω κι ένα βομβαρδιστικό αφήσει τις βόμβες του στο Ρουρ, το όνομά μου δεν είναι Γκέρινγκ. Μπορείτε να με φωνάζετε Μάγιερ!”. Όπου το όνομα Μάγιερ θεωρείται το πλέον ταπεινό και κοινότυπο επίθετο μεταξύ των γερμανικών λαών.

Ένα περίπου χρόνο μετά, η Luftwaffe έδινε έναν αγώνα επικράτησης ενάντια στον μεγαλύτερο εχθρό της, τη Βρετανική Αεροπορία (RAF). Η μάχη της Γαλλίας είχε τελειώσει. Η μάχη της Βρετανίας μαινόταν. Η επέμβαση στα βρετανικά νησιά με τον κωδικό “Θαλάσσιος Λέων” που σχεδιαζόταν, προέβλεπε τη μεταφορά 13 τουλάχιστον μεραρχιών πεζικού, αλεξιπτωτιστών και ορεινών κυνηγών με την υποστήριξη ειδικών αμφιβίων αρμάτων μάχης και όλη τη δύναμη του γερμανικού ναυτικού και της αεροπορίας. Η κυριαρχία στο στενό της Μάγχης θεωρείτο δεδομένη για την επιτυχία αλλά για αυτό έπρεπε να καθαριστεί η περιοχή από το Βρετανικό Ναυτικό και αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς την στέρηση πρώτα της εναέριας κάλυψης που του παρείχε η RAF. Το ένα έφερνε το άλλο.

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 10 Ιουλίου 1940: Η Μάχη της Βρετανίας ξεκινά

Η καταστροφή της RAF και των βάσεών της ήταν επομένως προϋπόθεση για την επιχείρηση, όπως είχε συμβεί και στην Πολωνία και στη Γαλλία, και η Luftwaffe στοχοποίησε τα αεροδρόμια της ενώ ταυτόχρονα επετίθετο και στα πλοία και νηοπομπές που περνούσαν από τα στενά μεταξύ Γαλλίας και Βρετανίας. Βρισκόμαστε σε μια φάση του πολέμου που χαρακτηρίζονταν ακόμα από σχετική αυτοσυγκράτηση, όπου και οι δύο αντίπαλοι απέφευγαν να χτυπήσουν πολιτικούς στόχους. Ωστόσο, αυτό άλλαξε σύντομα καθως τη νύχτα της 24ης προς 25η Αυγούστου του 1940, μια ομάδα γερμανικών βομβαρδιστικών άφησε τις βόμβες της πάνω από το Λονδίνο. Τα γερμανικά αεροπλάνα, δικινητήρια Dornier Do-17 και Heinkel He-111 αποτελούσαν μέρος ενός μεγαλύτερου σχηματισμού εκατον εβδομήντα περίπου βομβαρδιστικών που είχαν στόχο αεροπορικές εγκαταστάσεις της βιομηχανίας Short στο Κent και σταθμούς αποθήκευσης καυσίμων στην όχθη του Τάμεση, 40 χλμ. ανατολικά του κέντρου της πόλης. Τα αεροσκάφη άφησαν τις βόμβες τους λίγα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα πάνω από τη γενική περιοχή των στόχων τους και αποχώρησαν. Τουλάχιστον έτσι πίστευαν. Στην πραγματικότητα, τα γερμανικά βομβαρδιστικά βρίσκονταν πολύ μακρυά, αφήνοντας το φορτίο τους μεταξύ των συνοικιών του κεντρικού Λονδίνου, East End και West Ham. Οι βόμβες  κατέστρεψαν σπίτια, καταστήματα και μια εκκλησία, ενώ προκάλεσαν το θάνατο εννέα πολιτών.

Σε απάντηση του χτυπήματος, ο Τσώρτσιλ διέταξε τον αρχηγό της βρετανικής αεροπορίας, Πτέραρχο Sir Cyril Newall, να οργανώσει ένα ισχυρό χτύπημα στο κέντρο του Βερολίνου “το συντομότερο δυνατό”. Η εντολή πέρασε στη Διοίκηση Βομβαρδισμού και το επόμενο κι όλας βράδυ, 95 βρετανικά βομβαρδιστικά Handley Page Hampden, Armstrong Whitworth Whitley και Vickers Welington ξεκίνησαν το ταξίδι για τη γερμανική πρωτεύουσα. Αεροσκάφη από 11 διαφορετικές Μοίρες (No. 44, 49, 50, 51, 58, 61, 78, 83, 99, 144 και 149) απογειώθηκαν αργά το απόγευμα για να συναντηθούν πάνω από το Βερολίνο. Στόχος της επιδρομής ήταν τα συγκροτήματα των αεροπορικών βιομηχανιών Henschel και Bucker, τα βιομηχανικά συγκροτήματα παραγωγής ενέργειας στο Kligenberg και Siemenstadt, το συγκρότημα επεξεργασίας φωταερίου Tegel και το αεροδρόμιο Tempelhof. Η επιλογή των στόχων παρέμενε σε μεγάλο βαθμό στρατιωτικής φύσεως ή τουλάχιστον στρατηγικής σημασίας. Η εντολή του Τσώρτσιλ, βέβαια αποσκοπούσε σε ένα ισχυρό χτύπημα που θα τρομοκρατούσε τον γερμανικό πληθυσμό, αλλά η επιλογή των στόχων ελεγχόταν ακόμα από τους επιτελείς της αεροπορίας και η αποστροφή τους για την πρόκληση απωλειών μεταξύ αμάχων ήταν ακόμα ισχυρή. Παρά τη μεγάλη απόσταση των 950 χλμ. και τις ισχυρές άμυνες του Βερολίνου, τα 81 από αυτά τα βομβαρδιστικά έφτασαν λίγο μετά τα μεσάνυχτα. Οι σειρήνες της αεράμυνας ήχησαν στις 00:20, αναστατώνοντας τους κατοίκους, που δεν είχε συνηθίσει στην παρουσία του εχθρού τόσο βαθιά στη χώρα τους. Οι πρώτες βόμβες άρχισαν να εκρήγνυνται λίγο μετά τις 00:30 και σταμάτησαν λίγο πριν τις 02:00. Η ακρίβεια του βομβαρδισμού ήταν κάτω του μετρίου, αφού το σκοτάδι, η απειρία στις επιχειρήσεις σε τέτοια κλίμακα τόσο βαθιά και σε άγνωστη περιοχή και η χαμηλή ακρίβεια στα συστήματα πλοήγησης, κατέληξαν ώστε αρκετές βόμβες να πέσουν σε κατοικημένες ή αγροτοκτηνοτροφικές περιοχές. Όπως ανακοίνωσε η γερμανική πλευρά, οι βιομηχανίες που είχαν στοχοποιηθεί παρέμειναν ανέπαφες, ελάχιστες οικίες και αγροκτήματα υπέστησαν ζημιές με μηδενικές απώλειες σε νεκρούς ή τραυματίες μεταξύ των αμάχων ενώ καταρρίφθηκαν τρία βομβαρδιστικά με έξι Βρετανούς αεροπόρους να σκοτώνονται. Ο ψυχολογικός αντίκτυπος της επιχείρησης, ωστόσο, ήταν τεράστιος, τόσο στη Γερμανία όσο και στη Βρετανία. Για τους Βρετανούς, το χτύπημα προσέφερε ανάταση, καθώς το προηγούμενο έτος μετρούσε μόνο άσχημα νέα και ήττες. Ένας νυχτερινός βομβαρδισμός στην έδρα της χιτλερικής κυβέρνησης απέδειξε πως η Βρετανική Αεροπορία ήταν παρούσα και ικανή όχι απλά για να αναχαιτίζει τα κύματα βομβαρδιστικών αλλά και για να κατεφέρει χτυπήματα στην καρδιά του εχθρού.

Ισχυρότερος ήταν ο αντίκτυπος μέσα στην Γερμανία: ο βομβαρδισμός θύμισε τα λόγια του Γκέριγκ, που κόμπαζε με απόλυτη σιγουριά για το ακατανίκητο της Luftwaffe. Στο εξής, ο παχουλός Στρατάρχης έγινε κωμική φιγούρα που τον αποκαλούσαν (ψιθυριστά βέβαια) “κύριο Μάγιερ” ή “Χέρμαν Μάγιερ” ενώ τις σειρήνες βομβαρδισμού τις έλεγαν “κυνηγετικά κόρνα”, μια επίσης σκωπτική αναφορά, αφού ο Γκέρινγκ ήταν μανιώδης κυνηγός και είχε αναγορευτεί σε επικεφαλής της Ομοσπονδίας Γερμανών Θηρευτών, ποζάροντας με αντίστοιχο αέρα σε αναμνηστικές φωτογραφίες. Σημαντικότερη απο όλα ήταν η αλλάγη που έφερε η επιχείρηση στην γερμανική αεροπορική εκστρατεία πάνω από τη Βρετανία. Αντί να παραγνωριστεί ως ασήμαντο και άνευ αποτελέσματος χτύπημα, πυροδότησε μια νέα σειρά ανταποδοτικών βομβαρδισμών, αυτή τη φορά με εντολή Χίτλερ. Ο ίδιος αναφερόμενος στη βρετανική επιδρομή σε λόγο του, ενώπιον μεγάλου και φανατισμένου ακροατηρίου στο Αθλητικό Μέγαρο του Βερολίνου, στις 4 Σεπτεμβρίου, υποσχέθηκε 100 βόμβες για κάθε μία βρετανική που θα έπεφτε σε γερμανικό έδαφος:

Αν η Βρετανική Βασιλική Αεροπορία ρίξει δύο, τρεις ή τέσσερις χιλιάδες κιλά βομβών, εμείς θα ρίξουμε 150.000, 180.000, 230.000, 300.000, 400.000 κιλά σε μια μόνο νύχτα! Αν αυτοί ανακοινώνουν πως θα επιτίθενται στις πόλεις μας σε μεγάλη κλίμακα, εμείς θα σβήσουμε τις δικές τους από το χάρτη!

Έτσι η καταστροφή πόλεων και η πρόκληση απωλειών μεταξύ του βρετανικού πληθυσμού έγινε στόχος των γερμανικών επιχειρήσεων βομβαρδισμού απομακρύοντας όμως την προσοχή της Luftwaffe από τα αεροδρόμια και τα κέντρα διοίκησης και υποστήριξης. Το αποτέλεσμα όμως ήταν αρνητικό για την ναζιστική Γερμανία. Οι επιδρομές κατά των βρετανικών πόλεων σήμαιναν απώλειες και καταπόνηση των πληρωμάτων που αντιμετώπιζαν εκεί πυκνά αντιαεροπορικά πυρά, ενώ στην βρετανική επαρχία η RAF έφτιαχνε όλα και περισσότερα αεροδρόμια και τα εργοστάσια παρήγαγαν συνεχώς νέα μαχητικά.

Μακροπρόθεσμα, δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί πως αυτή η εμμονή του Χίτλερ εκτροχίασε την πορεία των επιχειρήσεων και κόστισε στη Luftwaffe τη μάχη των αιθέρων, με ό,τι συνεπαγόταν για την πορεία του πολέμου.